 Yerleşim tarihi yedi bin yıl önceye giden Kütahya, geçmişte bir çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. İlin, Geç Miyosen dönemden başlayarak Neolitik, Kalkolitik, İlk Tunç Çağı, Hitit, Frig,Helenistik,Roma,Bizans,Selçuklu,Germiyan,Osmanlı ve ilelebet sonsuza kadar yaşayacak olan Türkiye Cumhuriyetine kadar zengin bir kültürel mirası vardır.
Kütahya'nın Roma Döneminde adının KOTIAEON olduğu yazılı kaynaklarda ve sikkelerde görülmektedir. Kütahya Bölgesinde yapılan arkeolojik kazı ve araştırmalarda tespit edilen höyük (eski köy yerle şimi) ve anıtsal mezar yapı ve kalıntılardan oldukça yoğun bir yerleşime sahne olduğu anlaşılmaktadır.
İlimiz topraklarına yerleşen en eski halk Hititler ve sonrasında Friglerdir. Küçük Asya olarak bilinen Anadolu'nun Frigya bölgesinin önemli kenti Kütahya, merkez, Ağızören'de yapılan kurtarma kazılarında, Hitit dönemine ait (M.S.17.y.y) mezarlığa rastlanmıştır. Frigya bölgesinde; Sabuncupınar, İnli, Söğüt, Sökmen, Fındık, Ahmetoluğu çiftliği, Ovacık- İnli gibi kaya yerleşim ve sığınaklarında Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılar vardır. Tavşanlı- Harmancık karayolunun sağında Deliktaş'ta ise Friglerin işlediği anıtsal kaya anıtı (M.Ö.8.y.y) bulunmaktadır.
Kütahya ili sınırları dahilinde kendi adına sikke basan şehir devletleri başta Kütahya olmak üzere, TİB ERİOPLİS (Emet), SYNAUS(Simav), KADI (Gediz), ANKYRA Simav-Kiliseköy), ABYA (Altıntaş-Pınarcık), SOA (Altıntaş) gibi Roma kentleridir. KOTIAEION'un bu diğer şehir devletleri ile sıkı bir ticari ve ekonomik ilişkisi bulunmaktaydı. Kütahya kent merkezinde yapılan arkeolojik kazılarda Roma ve Bizans dönemlerinden mezarlık alanına rastlandıysa da, kentin mimarisine ait kalıntılara henüz rast gelinmemiştir. Hitit Devletinin yıkılmasından sonra, bölge Friglerin hakimiyetine geçmiştir.
Alyattes'in Lydia kralı olduğu dönemde, Kimmer egemenliğini yıkan Lydya'lılar yönetimi ele geçirdiler. M.Ö.546 da Anadolu'yu istila eden Persler, Lidya ordusunu yenilgiye uğrattılar M.Ö.334 yılında Biga çayı civarında Makedonyalı İskender, Persleri yenerek bölgede üstünlük kurmuş,onun ölümüyle Kütahya ve çevresi komutanlarından Antigonas'a geçmiştir. M.Ö.133 yılında ise Roma hakimiyeti altına girmiştir.
|
 |
 1078 yılında Anadolu Selçuklu devletini kuran, sanatsal değeri yüksek kaliteli seramikleriyle ünlü Hititlerin, barışçı bir toplum oldukları ve sanatçıları korudukları bilinen Friglerin, heykeltıraşlıklarıyla ünlü Roma ve Bizanslıların, anıtsal mimaride ileri gitmiş, edibi, şairi, mutasavvıfı bol Selçukl u, Germiyanlı ve Osmanlıların birikimini yansıtan Kü tahya, tarihinin her döneminde önemli bir ilim ve kültür merkezi olma özelliğini sürdürmüştür.
Masallar babası olarak bilinen Ezop'un doğum yeri olarak bilinir Kütahya. 14.y.y da Germiyanoğulları Beyliğinin başkenti, Anadolu Beylerbeyliğinin merkezi ve şehzadelerin (Yıldırım Bayezid ve II.Selim) valilik yaptığı kent olarak Osmanlı tahtının staj yerlerindendir. Ünlü seyyah Evliya Çelebi'nin de memleketi olan Kütahya, Osmanlı sarayına gelin verdiği II.Yakup beyin kız kardeşi Devlet Hatun'un sayesinde sürekli İmparatorluğun himayesini görmüştür. Kütahya'dan yetişen çok sayıda bilim adamı ve sanatkar, şehzadelere hocalık yapmıştır. Bu durum, saray kültürünün Kütahya'da da yaşanmasını sağlamıştır. 17 Temmuz 1921 tarihinde Yunan işgaline uğrayan Kütahya, Türk ordularının 26 Ağustos'ta başlattığı Büyük Taarruzla kesin zafer elde etmiş, sonsuza kadar yaşayacak Türkiye Cumhuriyetinin temelleri burada atılmıştır. Büyük önder Gazi Mustafa Kemal ''Ordular İlk Hedefiniz Akdeniz'dir İleri'' emrini Dumlupınar İlçesinde vermiştir.
|
